Trong thời đại ngày nay, khi công nghệ số phát triển nhanh chóng, xã hội lại càng có xu hướng tìm về và làm mới hình thức tiếp cận đối với các giá trị văn hóa truyền thống. Trong dòng chảy mạnh mẽ đó, dự án Ca Dao Hồn Việt ra đời với mong muốn góp phần đưa ca dao đồng hành sâu hơn với nhịp sống của người trẻ. Điểm đáng chú ý trong khuôn khổ dự án là cuộc thi “Tìm ngọc”. Đây là không gian kết nối giá trị ngôn ngữ dân gian với tư duy sáng tạo, hiện đại của người trẻ, nhằm khai phá cách tiếp cận mới vể ca dao, tục ngữ trong bối cảnh hiện nay.
Hình ảnh phát động cuộc thi
“Tìm ngọc” khuyến khích người trẻ tái hiện ca dao, tục ngữ từ chính câu chuyện cá nhân. Bởi vậy, mỗi câu dao, tục ngữ có thể được nhìn nhận dưới nhiều lăng kính khác nhau như: ký ức tuổi thơ, trải nghiệm đời sống, hay thậm chí là những suy tư rất hiện đại. Chính sự đa dạng ấy tạo nên một không gian mở, nơi mỗi tác phẩm là một cách “đọc lại” văn hóa dân gian.
Ở cuộc thi này, hình ảnh trở thành ngôn ngữ trung tâm. Thông qua tranh, ảnh hay video, người trẻ có cơ hội chuyển hóa những ý niệm trừu tượng thành trải nghiệm thị giác cụ thể. Một khung hình có thể không nhắc đến câu chữ nào, nhưng vẫn gợi lên tinh thần quen thuộc của ca dao; một đoạn video có thể không kể lại nguyên bản, nhưng lại chạm đến cảm xúc mà câu nói dân gian từng mang lại. Điều đó cho thấy, ca dao, tục ngữ không bị giới hạn trong hình thức tồn tại, mà hoàn toàn có thể thích nghi với cách biểu đạt của thời đại.
Không chỉ dừng lại ở sáng tạo cá nhân, “Tìm ngọc” còn đóng vai trò như một điểm kết nối cộng đồng. Khi người trẻ từ nhiều vùng miền, thậm chí từ nhiều quốc gia cùng tham gia, mỗi tác phẩm trở thành một lát cắt văn hóa. Có người mang vào đó hình ảnh làng quê, có người lại đặt ca dao trong bối cảnh đô thị hiện đại; có người kể bằng ký ức, có người kể bằng trải nghiệm mới. Tất cả tạo nên một bức tranh đa chiều, nơi ca dao, tục ngữ không còn là tiếng nói của riêng quá khứ, mà trở thành câu chuyện chung của hiện tại.
Bạn Đỗ Khánh Linh - Trưởng Ban tổ chức dự án Ca Dao Hồn Việt chia sẻ: “Thông qua việc khởi động cuộc thi “Tìm ngọc”, Ban tổ chức mong muốn người trẻ sẽ không chỉ là người tiếp nhận, mà còn là người kể chuyện, góp phần đưa vẻ đẹp của ca dao tục ngữ đi xa hơn”.. Khi phải đặt câu hỏi “vì sao câu ca dao này vẫn còn ý nghĩa?”, họ buộc phải đào sâu, suy ngẫm và đối chiếu với chính đời sống của mình. Quá trình ấy giúp giá trị truyền thống không bị áp đặt, mà được tiếp nhận một cách tự nhiên và bền vững hơn.
Hình ảnh BTC cùng đội ngũ cố vấn đến từ Mạng lưới giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam toàn cầu
“Tìm ngọc” chính là minh chứng cho nỗ lực trong việc tạo dựng môi trường để người trẻ được kể chuyện thông qua ca dao, tục ngữ. Ở đó, người trẻ không đứng ngoài quan sát, mà trở thành một phần của hành trình gìn giữ và phát triển di sản. Và có lẽ, “ngọc” không chỉ nằm trong những câu nói xưa, mà còn hiện diện trong chính cách thế hệ hôm nay lựa chọn hiểu và kể lại văn hóa của mình.
