Trong xu thế hội nhập sâu rộng, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam không chỉ vươn mình ra thế giới, tiếp cận những thị trường mới mà còn đóng vai trò là nhịp cầu lan tỏa những câu chuyện văn hóa đậm đà bản sắc Việt Nam ra toàn cầu. Song song với đó, sự phát triển của các làng nghề còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc về an sinh xã hội, giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập ổn định cho hàng triệu lao động nông thôn.
Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ: Nơi hội tụ và tôn vinh tinh hoa
Những tinh hoa ấy tiếp tục hội tụ tại Hội thi Sản phẩm Thủ công Mỹ nghệ Việt Nam – nơi tôn vinh tài năng nghệ nhân, thợ giỏi và khởi nguồn phát triển ngành nghề nông thôn.
Trong xu thế hội nhập, sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam vừa có nhiều cơ hội tiếp cận những thị trường mới, vừa đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, mẫu mã. Đặc biệt, dấu ấn trong giai đoạn hiện nay với chặng đường lần thứ 6 được tổ chức nhằm tiếp tục động viên, khuyến khích, tôn vinh và khơi dậy mạnh mẽ các ý tưởng sáng tạo độc đáo của đông đảo nghệ nhân, thợ giỏi, nhà thiết kế cùng các tổ chức, cá nhân trên phạm vi toàn quốc, hướng tới chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026. Qua đó, góp phần thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp văn hóa, gắn kết chặt chẽ giá trị di sản với nền kinh tế sáng tạo.
Qua 6 kỳ tổ chức từ năm 2020 đến nay, Hội thi đã khẳng định sức sống mãnh liệt và vươn lên thành động lực tôn vinh sáng tạo đầy uy tín của cộng đồng nghệ nhân. Quy mô ngày càng mở rộng, minh chứng rõ nét qua tốc độ tăng trưởng ấn tượng với số lượng sản phẩm dự thi tăng khoảng 1,5 lần trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2025, từ 317 sản phẩm năm 2020 lên 452 sản phẩm năm 2025.
Hội thi năm nay, công tác tiếp nhận sản phẩm diễn ra từ ngày 7 đến ngày 18 tháng 9 năm 2026 do Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp thực hiện, đã ghi nhận tổng cộng 453 sản phẩm của 256 tác giả và nhóm tác giả gửi về tham dự.
Xét theo cơ cấu phân bổ địa lý, khu vực miền Bắc tiếp tục khẳng định thế mạnh truyền thống với 359 sản phẩm của 203 tác giả; khu vực miền Trung đóng góp 58 sản phẩm của 32 tác giả và khu vực miền Nam đóng góp 36 sản phẩm của 21 tác giả, tạo sự kết nối sản xuất với thương mại và du lịch.
Đồng thời, đây cũng là dịp quảng bá hình ảnh làng nghề, thúc đẩy kết nối giữa sản xuất với thiết kế, thương mại, du lịch và thị trường.
Quy trình bài bản và bức tranh đa dạng từ các vùng miền
Để hàng trăm tác phẩm từ khắp mọi miền tề tựu, công tác chuẩn bị với nhiều công việc được triển khai đồng bộ. Từ việc ban hành quy chế, thể lệ cho tới tiếp nhận và tổng hợp sản phẩm, mỗi công đoạn đều được thực hiện theo kế hoạch. Mỗi sản phẩm được đối chiếu thông tin, phân nhóm, đánh mã và sắp xếp trước khi bước vào quá trình đánh giá.
Toàn bộ các tác phẩm dự thi đã được Ban tổ chức phân loại và trưng bày khoa học, bài bản theo năm nhóm sản phẩm trọng điểm của ngành, bao gồm:
-
Nhóm gốm sứ và thủy tinh với 41 sản phẩm của 31 tác giả.
-
Nhóm dệt, thêu, đan, móc với 95 sản phẩm của 45 tác giả.
-
Nhóm mây, tre, lá tự nhiên với 104 sản phẩm của 63 tác giả.
-
Nhóm đá, gỗ mỹ nghệ, sơn mài, khảm trai với 116 sản phẩm của 69 tác giả.
-
Nhóm khác, bao gồm sừng, kim khí, hoa, tranh, với 93 sản phẩm của 48 tác giả.
Mỗi sản phẩm có một xuất xứ, một câu chuyện và một hành trình khác nhau, nhưng cùng gặp nhau tại một điểm chung: mong muốn giới thiệu những giá trị tốt đẹp nhất của nghề thủ công Việt Nam.
Điểm nhấn đặc biệt của Hội thi là sự hội tụ đầy cảm xúc và đa dạng của các thế hệ nghệ nhân, quy tụ từ tác giả cao tuổi nhất là nghệ nhân Phạm Anh Dũng, sinh năm 1945, ở độ tuổi 81, đến từ Hải Phòng, cho đến tác giả trẻ tuổi nhất sinh năm 2015, ở độ tuổi 11, trú tại Hà Nội.
Song song với việc tiếp nhận sản phẩm, không gian phục vụ Hội thi từng bước được hoàn thiện. Hệ thống bục, kệ, ánh sáng và các điều kiện phục vụ trưng bày được bố trí nhằm bảo đảm sản phẩm được giới thiệu phù hợp, đồng thời đáp ứng yêu cầu của quá trình đánh giá, phân hạng.
Từ một không gian còn trống, hàng trăm sản phẩm dần được sắp đặt, tạo nên một bức tranh đa dạng về chất liệu, kỹ thuật, ý tưởng và bản sắc của thủ công mỹ nghệ Việt Nam.
Tiêu chí khắt khe, tầm nhìn quản lý nhà nước và góc nhìn chuyên gia
Hàng trăm sản phẩm tham dự, quá trình đánh giá đòi hỏi sự làm việc nghiêm túc và trách nhiệm của Hội đồng Giám khảo Hội thi Sản phẩm Thủ công Mỹ nghệ Việt Nam năm 2026, dựa trên hệ thống tiêu chí khắt khe, toàn diện và khách quan.
Áp lực lớn nhất lên Hội đồng Giám khảo không chỉ nằm ở vẻ đẹp tinh xảo. Quá trình chấm còn ghi nhận tư duy đổi mới trong tạo hình, công năng và khả năng thích ứng với đời sống hiện tại của mỗi tác phẩm.
Sản phẩm đòi hỏi phải mang ý tưởng mới hoàn toàn, tuyệt đối không sao chép; bảo đảm giá trị văn hóa gắn với nhịp sống đương đại; thân thiện với môi trường từ khâu lựa chọn nguyên liệu đến quy trình sản xuất; an toàn cho sức khỏe; đồng thời sở hữu tiềm năng thị trường cao với khả năng phát triển, nhân rộng. Trong đó, ưu tiên các dòng sản phẩm nhỏ, gọn, tinh xảo, phục vụ trực tiếp nhu cầu của khách du lịch.
Trao đổi về ý nghĩa và tầm vóc của Hội thi, ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, đã nhấn mạnh rằng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ năm nay thể hiện một bước chuyển biến vô cùng tích cực, phản ánh rõ nét sức sống mãnh liệt và khả năng thích ứng linh hoạt của các làng nghề truyền thống.
Lãnh đạo Cục khẳng định, Hội thi không chỉ đơn thuần là sân chơi tôn vinh tài năng của đội ngũ nghệ nhân, thợ giỏi mà còn là giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy sự gắn kết chặt chẽ giữa sản xuất với thiết kế mẫu mã, thương mại hóa và phát triển du lịch. Thông qua đó, Nhà nước luôn đặc biệt khuyến khích, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các ý tưởng sáng tạo độc đáo được chắp cánh, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, giải quyết việc làm ổn định và nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm mang thương hiệu Việt.
Góp thêm góc nhìn chuyên môn từ thực tiễn chấm giải, ông Lê Bá Ngọc, thành viên Hội đồng Giám khảo Hội thi Sản phẩm Thủ công Mỹ nghệ Việt Nam năm 2026, đã đánh giá cao sự tiến bộ của các tác giả và nghệ nhân năm nay.
Theo ông Lê Bá Ngọc, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ ngày càng đạt độ tinh xảo cao, thể hiện rõ sự tỉ mỉ trong từng đường nét kỹ thuật, đồng thời bám sát nhu cầu thực tế của thị trường tiêu dùng hiện đại. Sự chuyển dịch tư duy từ việc chỉ làm ra sản phẩm truyền thống sang việc thiết kế các mặt hàng có tính ứng dụng cao, thân thiện với môi trường và phù hợp với thị hiếu quốc tế chính là bước đệm quan trọng giúp các làng nghề Việt Nam từng bước hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh đó, Hội thi năm nay còn ghi nhận một bước tiến mạnh mẽ về sự sáng tạo trong thiết kế mẫu mã và quy cách bao bì. Các nghệ nhân và nhà thiết kế đã chú trọng nhiều hơn đến tính thẩm mỹ thị giác, sự tiện dụng trong đóng gói, vận chuyển và khả năng kể câu chuyện thương hiệu qua từng chi tiết nhỏ.
Sự đổi mới này không chỉ giúp gia tăng sức cạnh tranh cho các mặt hàng thủ công mà còn đóng vai trò là hạt nhân quan trọng thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Khi mỗi sản phẩm được trau chuốt từ hình thức đến nội dung, chúng sẽ trở thành những sứ giả văn hóa, mở ra những con đường để thủ công mỹ nghệ Việt Nam tự tin chinh phục các thị trường quốc tế.
Hướng tới tương lai: Tôn vinh và phát triển bền vững làng nghề
Đích đến của Hội thi không chỉ nằm ở việc tìm ra những sản phẩm được trao giải, mà cụ thể là việc lựa chọn 5 giải nhất, 10 giải nhì, 15 giải ba, 15 giải khuyến khích cùng hệ thống các giải phụ ý nghĩa dành riêng cho nghệ nhân cao tuổi, tác giả trẻ tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số và người khuyết tật để trao tặng Bằng chứng nhận kèm theo Kỷ niệm chương trang trọng tại Lễ khai mạc Hội chợ làng nghề Việt Nam diễn ra vào ngày 8 tháng 10 năm 2026.
Quan trọng hơn, mỗi sản phẩm tham dự có thêm cơ hội được giới thiệu rộng rãi và trở thành cầu nối giúp nghệ nhân quảng bá hình ảnh, gắn kết sản xuất với thiết kế và thương mại. Qua đó, góp phần nâng cao thu nhập, giải quyết an sinh xã hội và thúc đẩy ngành nghề phát triển bền vững.
Khoảnh khắc tôn vinh khép lại hành trình tuyển chọn. Phía sau mỗi sản phẩm là những giờ lao động bền bỉ, những kỹ thuật được tích lũy qua nhiều thế hệ và cả khát vọng tạo nên những giá trị mới.
Hội thi năm nay không chỉ ghi nhận thành quả hôm nay mà còn góp phần mở ra những cơ hội mới cho ngày mai. Bởi giá trị của nghề truyền thống chỉ có thể tiếp tục lan tỏa khi những di sản của quá khứ được trân trọng, được sáng tạo và tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.
