Việc xây dựng những không gian hội tụ, thử nghiệm và lan tỏa ý tưởng mới tại các đô thị hạt nhân chính là giải pháp tối ưu để khơi thông nguồn lực văn hóa và thúc đẩy mạnh mẽ công nghiệp văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 15/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Với một quốc gia sở hữu tài nguyên di sản và sinh thái bản địa màu mỡ, việc tích hợp âm nhạc vào các tour du lịch trải nghiệm làng nghề, nông nghiệp và thiết chế sáng tạo đô thị chính là chìa khóa để nâng tầm giá trị các sản phẩm OCOP, đồng thời tạo ra một hệ sinh thái bền vững. Thực tiễn đã chứng minh, khi nghệ thuật âm nhạc hòa quyện vào dòng chảy kinh tế, nó không chỉ tạo ra giá trị thặng dư mà còn là phương thức hiệu quả nhất để quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới, hiện thực hóa tầm nhìn về sức mạnh nội sinh mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.
Lý luận và thực tiễn về hệ sinh thái âm nhạc trong dòng chảy kinh tế di sản
Âm nhạc trong giai đoạn hiện nay cần được nhìn nhận là một phần hữu cơ của di sản và là động lực quan trọng của kinh tế du lịch và công nghiệp văn hóa quốc gia. Việt Nam vốn là mảnh đất màu mỡ của các giá trị đặc trưng sinh thái bản địa, nơi sở hữu một nền tảng văn hóa rộng khắp và đa dạng của 54 dân tộc anh em với những nét đặc thù phân mùa rõ rệt từ Bắc chí Nam. Với kho tàng đồ sộ gồm hơn 8.000 lễ hội truyền thống trải dài khắp cả nước và hàng ngàn di tích lịch sử, địa danh danh thắng, Việt Nam đang nắm giữ một nguồn lực nội sinh khổng lồ để phát triển du lịch bản địa.
Tuy nhiên, lý luận về lễ hội hiện đại đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc thiết kế các không gian sáng tạo để văn hóa không chỉ nằm trong bảo tàng mà phải hòa vào đời sống thực tiễn. Việc đưa âm nhạc vào các hoạt động du lịch không chỉ tạo ra sự mới mẻ về hình thức mà còn là cách sống hóa di sản, nơi du khách trở thành một phần của không gian nghệ thuật. Tại các đô thị lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng hay Cần Thơ, sự giao thoa giữa âm nhạc và thiết kế đô thị sáng tạo đã tạo ra những sản phẩm du lịch có sức hút đặc biệt, nuôi dưỡng bản sắc Thủ đô và các vùng miền một cách bền bỉ và giàu tính sáng tạo Việt Nam.
Hơn 100 nghệ nhân, nghệ sĩ quốc tế đến từ 30 quốc gia tham dự Chương trình nghệ thuật "Kết nối tình hoa toàn cầu" năm 2025 do Viện Kinh tế, Văn hoá và Nghệ thuật thực hiện.
Tính chất màu mỡ của du lịch Việt Nam không chỉ nằm ở danh lam thắng cảnh mà còn ở sự kết nối đa giá trị giữa nghệ thuật và các ngành kinh tế phụ trợ thông qua các thiết chế sáng tạo mới và các liên hoan âm nhạc tầm vóc quốc gia. Việc tích hợp các giá trị về nông nghiệp, làng nghề và sản phẩm OCOP vào trong các chương trình nghệ thuật chính luận có sự giao lưu của các nghệ nhân quốc tế là một hướng đi mang tính đột phá, khẳng định vị thế của văn hóa nước nhà trên trường quốc tế.
Ở đó, âm nhạc không chỉ phục vụ nhu cầu thưởng thức mà còn là công cụ để quảng bá đất nước con người Việt Nam, kết nối du khách tới những giá trị cốt lõi của di sản, từ vẻ đẹp của các làng nghề thủ công mỹ nghệ đến hương vị đặc sản vùng miền. Các viện kinh tế văn hóa và nghệ thuật đã đóng vai trò dẫn dắt trong việc thiết kế các sản phẩm nghệ thuật tích hợp, biến âm nhạc thành sợi dây liên kết giữa quá khứ di sản và tương lai kinh tế số.
Sự bùng nổ của âm nhạc cộng đồng tại các không gian sáng tạo là tín hiệu tích cực cho thấy chúng ta đang đi đúng hướng trong việc chuyên nghiệp hóa công nghiệp văn hóa gắn liền với thế mạnh nội sinh của dân tộc, tạo ra những xung lực mới cho tăng trưởng kinh tế bền vững theo đúng tinh thần định hướng của Đảng trong nhiệm kỳ mới.
Thực trạng du lịch âm nhạc Việt Nam và những bài học kinh nghiệm quốc tế
Thực tế cho thấy, du lịch Việt Nam trong những năm gần đây đã có bước tiến thần tốc với những con số định lượng đầy thuyết phục. Tính đến cuối năm 2025, ngành du lịch đóng góp khoảng 10% vào GDP quốc gia, với lượng khách quốc tế đạt con số kỷ lục hơn 20 triệu lượt, trong đó du khách có xu hướng tìm kiếm những trải nghiệm văn hóa thực thụ gắn liền với lễ hội âm nhạc chuyên nghiệp.
Đặc biệt tại Hà Nội, sự tham gia tích cực của Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật đã mang lại nhiều bài học quý giá qua các mô hình thực tiễn như Festival bảo tồn làng nghề quốc tế hay Festival sản phẩm OCOP Việt Nam. Việc đưa âm nhạc truyền thống cùng sự hiện diện của các nghệ sĩ, khách du lịch và chuyên gia lên sân khấu hóa kết hợp với các hoạt động thực cảnh chuyên ngành đã tạo nên những dấu ấn đặc biệt, giúp du khách thấu cảm sâu sắc giá trị của từng sản phẩm nông sản và thủ công mỹ nghệ.
Tuy nhiên, để đạt được sự bền vững, chúng ta cần nhìn vào bài học từ Thái Lan, nơi họ đã thành công rực rỡ khi biến các lễ hội âm nhạc thành một hệ sinh thái du lịch hoàn chỉnh, nơi du khách được học làm thủ công và thưởng thức đặc sản ngay tại không gian lễ hội, tạo ra giá trị thặng dư gấp nhiều lần doanh thu từ việc bán vé đơn thuần thông qua chiến lược marketing văn hóa xuyên biên giới.
Kinh nghiệm từ các nước phát triển như Hàn Quốc hay Singapore cũng cho thấy việc định vị thương hiệu đô thị gắn liền với âm nhạc và thiết kế sáng tạo cần một chiến lược dài hạn về đầu tư hạ tầng và khả năng quản trị chuyên nghiệp. Hàn Quốc đã sử dụng âm nhạc để đánh thức các vùng quê, biến chúng thành các điểm đến trải nghiệm văn hóa độc đáo thông qua các festival âm nhạc di sản, lồng ghép tinh tế giữa yếu tố giải trí hiện đại và giáo dục truyền thống, từ đó tạo ra một nền công nghiệp văn hóa xuất khẩu toàn cầu.
Đối với Việt Nam, bài học rút ra là cần tránh sự sao chép máy móc mà phải tập trung vào tính nguyên bản của di sản nội địa 54 dân tộc, khai thác triệt để sức mạnh của các dòng nhạc truyền thống trong việc kể chuyện văn hóa tại các thiết chế sáng tạo. Việc nhìn nhận khách quan những hạn chế về hạ tầng chuyên dụng và tính liên kết giữa các làng nghề với các không gian đô thị lớn sẽ giúp chúng ta có những điều chỉnh phù hợp. Việc chuyển đổi từ trình diễn sang trải nghiệm không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là con đường ngắn nhất để đưa sản phẩm OCOP và tinh hoa làng nghề Việt Nam tiếp cận với thị trường quốc tế một cách tự nhiên và sâu sắc nhất, khẳng định uy tín quốc gia trong việc tổ chức các sự kiện quy mô toàn cầu gắn liền với danh hiệu Thành phố Sáng tạo.
Giải pháp kiến tạo và tầm nhìn chiến lược cho du lịch âm nhạc tích hợp tại Việt Nam
Để phát triển bền vững, Việt Nam cần một lộ trình bài bản nhằm hoàn thiện hệ sinh thái du lịch âm nhạc di sản thông qua việc phát huy tối đa các thiết chế sáng tạo và các sân khấu nghệ thuật thực cảnh hiện đại.
Giải pháp trọng tâm là xây dựng các chuỗi giá trị tích hợp, nơi nghệ thuật âm nhạc là "mỏ neo" để quảng bá văn hóa, đặc sản và nông sản Việt Nam. Các mô hình thành công của Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật trong việc kết hợp âm nhạc với Festival làng nghề và OCOP cần được nhân rộng và chuẩn hóa quy trình triển khai. Cần gia tăng các yếu tố định lượng trong quản lý và đánh giá tác động của lễ hội đối với phát triển kinh tế vùng, tương tự như cách các nước phát triển đo lường hành vi tiêu dùng của du khách âm nhạc.
Tầm nhìn chiến lược là biến các đô thị hạt nhân trở thành những Thành phố âm nhạc toàn cầu của UNESCO, nơi âm nhạc di sản được tôn vinh thông qua các hoạt động giao lưu quốc tế đỉnh cao, mang tính chất chính luận và chuyên nghiệp vượt trội. Điều này đòi hỏi một cơ chế phối hợp liên ngành chặt mẽ giữa văn hóa, du lịch, ngoại giao và kinh tế để tạo ra những thương hiệu lễ hội có sức lan tỏa rộng khắp.
Trong tương lai, việc duy trì sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố cảm xúc nghệ thuật và tính khoa học trong quản trị chuyên môn sẽ là chìa khóa để mở ra cánh cửa thịnh vượng bền vững cho ngành du lịch. Chúng ta cần những thông điệp truyền thông rõ ràng để quảng bá hình ảnh Việt Nam là một điểm đến an toàn, thân thiện và đầy ắp những giá trị trải nghiệm sâu sắc từ nông nghiệp công nghệ cao đến các làng nghề truyền thống nghìn năm tuổi của 54 dân tộc. Mỗi lễ hội âm nhạc sẽ là một nhịp cầu nối liền quá khứ hào hùng và hiện tại năng động, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn dẫn dắt sự phát triển của đất nước theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Với định hướng đúng đắn và tư duy sáng tạo không ngừng, nghệ thuật âm nhạc tích hợp sẽ không chỉ là một sản phẩm du lịch mà còn là niềm tự hào dân tộc, là biểu tượng cho sức mạnh văn hóa và nội lực sáng tạo không giới hạn của Việt Nam. Sự chuyên nghiệp trong tổ chức và sự tinh tế trong việc lồng ghép các giá trị bản địa sẽ giúp chúng ta khẳng định vị thế riêng biệt của đất nước trong dòng chảy văn hóa toàn cầu, tạo dựng một tương lai thịnh vượng dựa trên nền tảng tri thức và bản sắc văn hóa dân tộc vững chắc, đưa Việt Nam trở thành tâm điểm không thể bỏ lỡ trên bản đồ du lịch âm nhạc toàn cầu.
Nhìn lại hành trình phát triển của du lịch Việt Nam, có thể khẳng định âm nhạc chính là đòn bẩy quan trọng để nâng tầm thương hiệu đô thị và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa theo chiều sâu. Thông qua việc tích hợp đa giá trị từ di sản làng nghề, sản phẩm OCOP đến nông nghiệp sinh thái bản địa của 54 dân tộc, chúng ta đã và đang xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đậm đà bản sắc nhưng vẫn bắt nhịp hoàn hảo với tiêu chuẩn quốc tế. Những con số tăng trưởng ấn tượng của ngành du lịch cuối năm 2025 cùng những mô hình thực tiễn từ các Festival bảo tồn làng nghề và OCOP là minh chứng thực chứng cho tính đúng đắn của chiến lược phát triển bền vững này.
Với sự chuyên nghiệp trong triển khai và tâm huyết của những người làm văn hóa, âm nhạc sẽ tiếp tục là ngôn ngữ chung để Việt Nam tự tin giao lưu, hợp tác và tỏa sáng rực rỡ trên bản đồ thế giới, mang lại những giá trị nhân văn và kinh tế vô giá cho đất nước trong tương lai rạng ngời theo đúng tầm nhìn và khát vọng của dân tộc trong kỷ nguyên mới.
